Uczennice z Grzywny wygrały ogólnopolski konkurs historyczny!

Konkurs „Póki nie jest za późno” to ogólnopolski konkurs na projekt historyczny. Paulina Kudlińska i Zuzanna Przybysz z SP w Grzywnie zajęły I miejsce spośród 120 uczniów z dwunastu województw.

Uczennice z Grzywny przygotowały projekt pt. „Nasi przodkowie polegli na frontach I wojny światowej”. Konkurs odbył się pod patronatem ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Nagrody w Opolu dla swoich uczennic odebrała dyrektorka szkoły dr Barbara Łaukajtys, także zaangażowana w proces tworzenia całego projektu.

Praca Pauliny i Zuzi została oceniona jako efekt zaangażowania i dociekliwości poznawczej obydwu autorek. Według jury świadczy o ich rozwiniętej umiejętności gromadzenia i analizowania źródeł oraz ich prezentacji w interesującej formie, a także o dużej świadomości historycznej i wrażliwości na otaczający świat.

– Wiele książek i różnych publikacji opowiada o wydarzeniach wojennych w naszym rejonie, nikt jednak do tej pory nie poznał nazwisk wszystkich Polaków z naszej „małej ojczyzny”, zmarłych na różnych frontach w latach 1914-1918, nikt nie oznaczył ich miejsca pochówku – wyjaśnia dr Barbara Łaukajtys, opiekunka nagrodzonego projektu. – Jedynym tropem była tablica zawieszona na ścianie kościoła w Kiełbasinie w powiecie toruńskim, upamiętniająca nazwiska 46 żołnierzy z tutejszej parafii. Parafia ta jednak nie pokrywa się w pełni pod względem podziału terytorialnego z obszarem naszej gminy.

W ramach projektu dziewczyny poszukiwały żołnierzy według miejsca zamieszkania, a więc tych, którzy w chwili poboru do wojska zamieszkiwali wsie tworzące rejon gminy Chełmża: Grzywnę, Bielczyny, Skąpe, Zelgno, Dźwierzno, Witkowo, Zajączkowo, Brąchnówko, Browinę, Kuczwały, Mirakowo, Zalesie, Sławkowo, Kiełbasin, Pluskowęsy, Liznowo, Kuchnię. Źródłem informacji stały się księgi zgonów prowadzone przez pruskie Urzędy Stanu Cywilnego. Uzyskane dane porównywały z listami poległych „Verlustlisten. 1.Weltkrieg”.

– Na podstawie zebranych danych udało nam się ustalić, iż z terenu gminy Chełmża ofiarami wojny byli głównie Polacy, którzy zasilali najczęściej 35. i 36. Dywizję Piechoty – kontynuuje Barbara Łaukajtys. – Ofiary narodowości polskiej stanowiły 70 proc. wszystkich zmarłych rekrutów z terenu naszej gminy, pozostałe 30 proc. – to ofiary narodowości niemieckiej. Warto zaznaczyć, iż wśród Polaków dominowali robotnicy. Niemców określano najczęściej mianem gospodarzy. Wśród nich znaleźli się również pracownicy poczty, kolei, szkoły.

Walki w rejonie Prus Wschodnich w 1914 r. otworzyły front wschodni. Podczas bitwy pod Gąbinem, która zakończyła się zwycięstwem Rosjan, latem 1914 r. giną pierwsi żołnierze z terenu gminy Chełmża. Stosunkowo niewiele osób z terenu gminy Chełmża ginie w dalszych walkach na terenie jezior mazurskich. Zdecydowanie dłuższa lista ofiar wiąże się z bitwą o Łódź oraz ze zmaganiami wojennymi na linii Rawka – Bzura.

– W kolejnych miesiącach 1915 r. wielu naszych mieszkańców straciło swe życie podczas walk w bitwie pod Bolimowem – dodaje Barbara Łaukajtys.

Z upływem czasu coraz więcej ofiar rejestrowano na froncie zachodnim: na terenie północno-wschodniej Francji oraz na granicy francusko-belgijskiej.

– Ostatnia ofiara wojny z naszego rejonu umiera w grudniu 1918 r., a więc po zawieszeniu broni – mówi Barbara Łaukajtys. – Była to na pewno śmierć na skutek odniesionych ran.