Nowe wyzwania – ochrona ludności

Zapewnienie dostaw wody podczas awarii, powódź wymagająca ewakuacji mieszkańców, utrzymanie pracy szpitala w przypadku braku prądu czy skażenie ujęcia wody – jeszcze niedawno takie scenariusze kojarzyły się głównie z ćwiczeniami służb ratowniczych. Dziś są punktem wyjścia do działań samorządów w całej Polsce. 

To efekt wejścia w życie w 2025 r. ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (OLiOC), która nałożyła na samorządy nowe obowiązki związane z bezpieczeństwem mieszkańców. Wraz z nimi pojawiły się pieniądze na przygotowanie gmin i powiatów do sytuacji kryzysowych.

Nie chodzi wyłącznie o te związane z obronnością państwa. Ustawa obejmuje także zdarzenia, z którymi samorządy czasami muszą się mierzyć – powodzie, wichury, awarie energetyczne, brak dostaw wody. 

Pierwsze środki z programu trafiły do powiatu toruńskiego jesienią 2025 r. Największe środki przeznaczono na Szpital Powiatowy w Chełmży i jednostki pomocy społecznej. Za 1,2 mln zł zakupiono magazyny energii dla szpitala wraz z instalacją fotowoltaiczną na wypadek awarii sieci, a 980 tys. zł przeznaczono na zakup i montaż agregatów prądotwórczych dla Starostwa Powiatowego w Toruniu, Domu Pomocy Społecznej w Wielkiej Nieszawce, Środowiskowego Domu Samopomocy w Osieku nad Wisłą oraz Zespołu Szkół CKU w Gronowie. 

Przede wszystkim położyliśmy nacisk na zapewnienie ciągłości działania usług, za które odpowiadają samorządy: dostaw wody, energii elektrycznej, gospodarki odpadami i ściekami – podkreśla Mirosław Graczyk, starosta Powiatu Toruńskiego. – Dlatego w pierwszej kolejności inwestowaliśmy w agregaty prądotwórcze dla jednostek publicznych, ujęć wody i przepompowni.

775 tys. zł przyznano na zakup 80 rękawów przeciwpowodziowych napełnianych wodą, dwóch przenośnych masztów oświetleniowych LED oraz namiotów szybkiego rozkładania wraz z wyposażeniem. Sprzęt ma służyć podczas akcji ratowniczych, ewakuacji ludności i usuwania skutków sytuacji kryzysowych. 

Budujemy odporność na sytuacje kryzysowe poprzez tworzenie magazynów i rezerw sprzętowych oraz wzmacnianie służb ratowniczych. System mocno wsparł Państwową Straż Pożarną, ale my również przeznaczamy własne środki na wzmacnianie jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej. Naszą rolą jest zapewnienie im odpowiednich narzędzi, szkoleń i przygotowania do reagowania w sytuacjach kryzysowych.

Powiat otrzymał także 232 tys. zł na szkolenia ludności i pracowników, działania edukacyjne, kampanie społeczne, pogadanki i prelekcje związane z ochroną ludności. Jednym z działań było szkolenie dla sołtysów. To właśnie oni często są pierwszym ogniwem kontaktu pomiędzy mieszkańcami a służbami i administracją.

W realizację OLiOC aktywnie włączyły się także gminy. Największą inwestycją jest magazyn ochrony ludności w Toporzysku w gminie Zławieś Wielka, który powstał dzięki dofinansowaniu w wysokości 3,2 mln zł. W Czernikowie utworzono Gminne Centrum Zarządzania Kryzysowego, w Obrowie zorganizowano bazę magazynową ochrony ludności, a w Wielkiej Nieszawce realizowano zadania związane z bezpieczeństwem dostaw wody. 

Magazyny ochrony ludności to nie tylko zapasy sprzętu – mówi starosta Mirosław Graczyk. – Muszą być wyposażone w łóżka, koce, materace i rzeczy potrzebne podczas ewakuacji mieszkańców, a także materiały do zabezpieczania budynków po wichurach czy nawałnicach oraz sprzęt przeciwpowodziowy. Wszystko, co dziś kupujemy, trafia do systemu państwowego i może zostać wykorzystane wszędzie tam, gdzie będzie potrzebne.

Łącznie do Powiatu Toruńskiego i gmin powiatu trafiło do tej pory ok. 12 mln zł środków z programu OLiOC.